Wymienna bateria od 2027 r. – jakie urządzenia obejmą wyjątki UE?

Artykuł 11 rozporządzenia (UE) 2023/1542 będzie stosowany od 18 lutego 2027 r. Wprowadza wymagania dotyczące możliwości usuwania i wymiany baterii przenośnych oraz baterii lekkich środków transportu, nazywanych LMT. Obowiązek ciąży na osobie, która wprowadza do obrotu produkt zawierający taką baterię, dlatego dotyczy nie tylko fabryki ogniw, lecz także producenta lub właściciela marki gotowego urządzenia.

Reguła nie oznacza, że każde urządzenie musi mieć identyczną klapkę otwieraną palcem. Trzeba odróżnić usuwanie i wymianę przez użytkownika końcowego od dostępu niezależnego profesjonalisty, sprawdzić kategorię baterii, konstrukcję produktu, potrzebne narzędzia, dostępność części i instrukcje. Przepisy sektorowe dla smartfonów i tabletów mogą mieć pierwszeństwo w swoim zakresie.

14 lipca 2026 r. Komisja przyjęła akt delegowany rozszerzający listę wyjątków oraz zaktualizowała wytyczne. Na dzień 5 sierpnia 2026 r. akt jest przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do kontroli. Wejdzie w życie dwadzieścia dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE, jeżeli żadna z tych instytucji nie zgłosi sprzeciwu. Dlatego projekt produktu powinien rozróżniać obowiązujące rozporządzenie od rozwiązania przyjętego przez Komisję, lecz jeszcze nieobowiązującego.

Ogólna zasada od 18 lutego 2027 r.

Produkt zawierający baterię przenośną powinien być zaprojektowany tak, aby użytkownik końcowy mógł łatwo usunąć i wymienić całą baterię w dowolnym momencie okresu użytkowania produktu. Chodzi o baterię jako funkcjonalną jednostkę, a nie o rozbieranie pakietu na pojedyncze ogniwa, jeżeli pakiet jest baterią w rozumieniu rozporządzenia.

Baterię uznaje się za łatwo usuwalną, gdy można ją wyjąć przy użyciu narzędzi dostępnych w handlu, bez narzędzi specjalistycznych, narzędzi zastrzeżonych, energii cieplnej lub rozpuszczalników. Jeżeli do konstrukcji potrzebne jest narzędzie specjalistyczne, producent może spełnić określony warunek przez dostarczenie go bezpłatnie wraz z produktem. Ocena musi obejmować również bezpieczny ponowny montaż i dalsze działanie urządzenia.

Wymiana oznacza możliwość zastąpienia baterii inną kompatybilną baterią bez wpływu na działanie, bezpieczeństwo lub wydajność produktu. Elementy mocujące, które nie nadają się do ponownego użycia, powinny być dostępne jako części zamienne. Ochrona uszczelnienia nie może być analizowana oddzielnie od instrukcji i dostępności właściwych części.

Kiedy bateria ma być dostępna dla profesjonalisty zamiast użytkownika

Dla baterii LMT, czyli baterii zasilających lekkie środki transportu takie jak część rowerów i hulajnóg elektrycznych, rozporządzenie wymaga możliwości usunięcia i wymiany przez niezależnego profesjonalistę. Profesjonalista powinien mieć odpowiednie kompetencje techniczne, kwalifikacje oraz dostęp do narzędzi i informacji potrzebnych do bezpiecznej naprawy.

Rozporządzenie przewiduje także wyjątki dla określonych produktów, gdy ciągły kontakt z wodą lub zmywanie wodą jest integralny dla bezpieczeństwa, albo gdy wymiana przez profesjonalistę jest potrzebna ze względu na szczególne środowisko pracy. Wyjątku nie należy stosować wyłącznie dlatego, że producent wybrał klejoną konstrukcję lub chce ograniczyć koszty serwisu.

Jakie wyjątki Komisja przyjęła 14 lipca 2026 r.

Akt delegowany C(2026) 5031 przewiduje dodatkowe przypadki, w których bateria przenośna może być usuwana i wymieniana przez niezależnego profesjonalistę zamiast przez użytkownika. Wśród nich są określone urządzenia używane w środowisku mokrym, profesjonalne urządzenia medyczne, część urządzeń ubieralnych, bezprzewodowe sondy termometrów do żywności, urządzenia ATEX, systemy podawania leków noszone na ciele oraz wybrane urządzenia telematyczne pracujące w ciężkich warunkach.

Dla urządzeń ubieralnych wyjątek ma być ograniczony do konstrukcji, w których możliwość wymiany przez użytkownika naruszałaby bezpieczeństwo, trwałość albo ochronę przed wodą i wilgocią, a produkt jest zbyt mały do bezpiecznej obsługi baterii lub opiera integralność na zwartej, zamkniętej obudowie. Samo nazwanie wyrobu smartwatchem nie przesądza spełnienia przesłanek.

Dla zabawek elektrycznych z baterią akumulatorową akt przewiduje czasowe odstępstwo do 31 lipca 2030 r., gdy jest ono konieczne dla bezpieczeństwa zabawki ze względu na jej charakter lub rozmiar. To nie jest powszechne zwolnienie każdej zabawki z wymienności ani stały wyjątek po tej dacie.

Status prawny nowych wyjątków na 5 sierpnia 2026 r.

Komunikat Komisji wyraźnie wskazuje kolejny etap: po przyjęciu akt delegowany jest przekazywany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do kontroli. Jeżeli nie zgłoszą sprzeciwu, akt wejdzie w życie dwadzieścia dni po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE. Dopiero ogłoszony akt wraz z ostatecznym brzmieniem pozwala ustalić obowiązujący zakres i datę.

Firma projektująca produkt może już analizować przyjęty tekst i przygotować wariant konstrukcji, ale w dokumentacji zgodności powinna oznaczyć go jako akt oczekujący na zakończenie procedury. W umowach z fabryką warto przewidzieć możliwość zmiany projektu, gdyby tekst nie wszedł w życie, został zakwestionowany albo okazał się węższy niż zakładana kwalifikacja produktu.

Smartwatch i inne urządzenia ubieralne

Smartwatch zwykle zawiera małą baterię przenośną, a jego obudowa może zapewniać odporność na wodę, pot, pył i uderzenia. Nie oznacza to automatycznego prawa do niewymiennej baterii. Producent powinien wykazać, dlaczego wymiana przez użytkownika narusza konkretną funkcję bezpieczeństwa lub trwałości i czy konstrukcja spełnia szczegółowe kryteria wyjątku.

Jeżeli wyjątek zacznie obowiązywać i dotyczy modelu, bateria nadal ma być możliwa do usunięcia i wymiany przez niezależnego profesjonalistę. Potrzebne będą instrukcje, części, uszczelnienia, bezpieczna procedura odłączenia oraz sposób przywrócenia wymaganych parametrów po naprawie. Zamknięty ekosystem serwisowy producenta nie jest tym samym co niezależny profesjonalista.

Zabawki elektryczne i czasowy wyjątek do 31 lipca 2030 r.

Przy zabawce pierwszeństwo ma bezpieczeństwo dziecka. Dostępna komora baterii nie może tworzyć ryzyka połknięcia, zwarcia, oparzenia lub dostępu do części niebezpiecznych. Jednocześnie nie każda zabawka wymaga nierozbieralnej, klejonej obudowy. Projekt powinien wykorzystywać rozwiązania bezpieczne, takie jak właściwie zabezpieczone komory, jeżeli pozwala na to rozmiar i konstrukcja.

Proponowany wyjątek jest ograniczony do zabawek elektrycznych z bateriami akumulatorowymi i tylko do przypadków, w których odstępstwo jest konieczne dla bezpieczeństwa z powodu charakteru lub rozmiaru zabawki. Wygasa 31 lipca 2030 r. Producent powinien więc równolegle przygotować docelową konstrukcję albo wykazać, że po tej dacie zastosowanie ma inna podstawa prawna.

Powerbank, etui ładujące i sama bateria jako produkt

Wytyczne Komisji rozróżniają produkt zawierający baterię od produktu, który sam jest baterią. Powerbank, etui ładujące do słuchawek lub przenośne urządzenie rozruchowe może być kwalifikowane jako bateria przenośna, jeżeli jego główną funkcją jest magazynowanie i dostarczanie energii. W takim przypadku art. 11 dotyczący produktu z wbudowaną baterią nie musi działać w ten sam sposób.

Nie oznacza to braku wymagań. Taki wyrób nadal podlega rozporządzeniu bateryjnemu, a jego elektronika, funkcje radiowe lub zasilacz mogą uruchamiać dodatkowe przepisy. Kwalifikację trzeba udokumentować na poziomie kompletnego produktu i odnieść do funkcji, konstrukcji oraz sposobu oferowania.

Smartfony i tablety – przepisy szczególne

Rozporządzenie ekoprojektu 2023/1670 ustanawia szczegółowe wymagania dla smartfonów, innych telefonów komórkowych i tabletów. Artykuł 11 rozporządzenia bateryjnego przewiduje, że bardziej szczegółowe wymagania prawa Unii dotyczące usuwania i wymiany baterii mają pierwszeństwo w swoim zakresie.

Dlatego nie należy kopiować prostej zasady dla dowolnego urządzenia przenośnego do smartfona bez sprawdzenia parametrów ekoprojektu, dostępności części, trwałości baterii i warunków, przy których dopuszczono alternatywne rozwiązanie konstrukcyjne. Dokumentacja powinna wskazywać, który akt reguluje konkretną cechę i dlaczego.

Instrukcje, narzędzia i części zamienne

Produkt powinien być dostarczony z instrukcjami i informacjami bezpieczeństwa dotyczącymi używania, usuwania i wymiany baterii. Instrukcja musi odpowiadać rzeczywistej konstrukcji produkcyjnej, wskazywać narzędzia, kolejność demontażu, środki ostrożności, ryzyko zwarcia lub uszkodzenia, właściwą baterię zamienną i sposób ponownego montażu.

Jeżeli uszczelki, taśmy, śruby lub inne elementy mocujące nie nadają się do ponownego użycia, powinny być dostępne razem z częścią zamienną. Dostępność wyłącznie kompletnego nowego urządzenia zamiast baterii nie spełnia celu wymienności. Producent powinien ustalić okres dostępności i kanał zakupu zgodnie z właściwymi przepisami.

• rysunek lub czytelna sekwencja bezpiecznego demontażu i montażu;
• lista narzędzi i informacja, czy są powszechnie dostępne;
• identyfikacja kompatybilnej baterii i parametrów krytycznych;
• ostrzeżenia dotyczące zwarcia, przebicia, temperatury, wilgoci i niewłaściwej polaryzacji;
• części jednorazowe potrzebne do zachowania bezpieczeństwa i szczelności;
• procedura sprawdzenia działania produktu po wymianie;
• kanał uzyskania części, informacji i wsparcia przez wymagany okres.

Dokumentacja techniczna producenta urządzenia

Ocena wymienności powinna znaleźć się w dokumentacji produktu, a nie wyłącznie w prezentacji działu projektowego. Trzeba zachować decyzję o kategorii baterii, analizę zastosowania art. 11, opis narzędzi, wyniki prób demontażu i ponownego montażu, instrukcje, ocenę ryzyka oraz dowody dostępności części.

Jeżeli firma powołuje się na wyjątek, dokumentacja powinna odnieść każdą przesłankę do cech modelu. Ogólne stwierdzenie „wodoodporny” nie wyjaśnia, czy produkt jest objęty konkretną kategorią i dlaczego wymiana przez użytkownika zagraża integralności. W przypadku aktu delegowanego trzeba także zanotować jego status i datę wejścia w życie.

• klasyfikacja baterii i gotowego produktu;
• rysunki konstrukcyjne, sposób mocowania i dostęp do złączy;
• lista narzędzi, części zamiennych oraz elementów jednorazowych;
• ocena ryzyka dla użytkownika, serwisanta, transportu i końca życia;
• wyniki prób usunięcia, wymiany, ponownego montażu i działania;
• podstawa ewentualnego wyjątku wraz z dowodami technicznymi;
• instrukcje użytkownika i serwisowe w języku właściwego rynku;
• kontrola zmian baterii, kleju, uszczelnień, obudowy i dostawcy.

Co powinien sprawdzić importer przed zamówieniem

Importer nie powinien przyjmować odpowiedzi „battery not replaceable for safety” bez dokumentów. Przed zaliczką warto poprosić o rysunki, film z demontażu seryjnego modelu, instrukcję, identyfikację baterii, raporty bezpieczeństwa oraz pisemną analizę art. 11. Trzeba też sprawdzić, czy deklarowana wersja będzie rzeczywiście produkowana po 18 lutego 2027 r.

Zmiana baterii może wpływać na RED, EMC, bezpieczeństwo elektryczne, transport, ładowanie, oprogramowanie i ocenę ryzyka gotowego produktu. Po zatwierdzeniu próbki importer powinien zamrozić krytyczną specyfikację i wymagać uprzedniej zgody na zmianę ogniwa, dostawcy, pojemności, systemu ochronnego, złącza, kleju lub obudowy.

Plan działania do lutego 2027 r.

• zrób wykaz wszystkich produktów zawierających baterie i przypisz ich kategorie;
• oddziel modele, które pozostaną w obrocie po 18 lutego 2027 r., od zakończonych serii;
• wykonaj analizę konstrukcji i przypisz dostęp użytkownika albo niezależnego profesjonalisty;
• dla każdego wyjątku przygotuj pisemne uzasadnienie i monitoruj publikację aktu w Dzienniku Urzędowym UE;
• przetestuj demontaż, wymianę, ponowny montaż, szczelność i działanie na produkcie seryjnym;
• ustal kompatybilną część zamienną, jednorazowe mocowania i kanał ich dostępności;
• zaktualizuj instrukcje, dokumentację techniczną, umowy dostaw i kontrolę zmian;
• sprawdź wszystkie pozostałe wymagania baterii i urządzenia: CE, etykiety, ROP, transport oraz przepisy sektorowe.

Oficjalne źródła

• Rozporządzenie (UE) 2023/1542 w sprawie baterii i zużytych baterii – tekst po polsku
• Komisja Europejska – wytyczne C(2026) 5032 dotyczące wymienności baterii
• Komisja Europejska – akt delegowany C(2026) 5031 z proponowanymi wyjątkami
• Komisja Europejska – komunikat z 14 lipca 2026 r. o wyjątkach dla baterii przenośnych
• Rozporządzenie (UE) 2023/1670 – ekoprojekt smartfonów, telefonów i tabletów